De Hofvijver is het historische water naast het Binnenhof, midden in Den Haag. Vanaf de oever kijk je uit op onder meer het Torentje en het Mauritshuis. De vijver ontstond uit een natuurlijk duinmeer en kreeg door de eeuwen heen zijn huidige vorm.
Je kunt de Hofvijver bekijken vanaf de straten aan het water. Het kleine eiland in de vijver is niet toegankelijk voor bezoekers.
Waar ligt de Hofvijver?
De Hofvijver ligt in het centrum van Den Haag. Aan de zuidkant staan de gebouwen van het Binnenhof. Aan de westkant ligt het Buitenhof, aan de noordkant de Lange Vijverberg en aan de oostkant de Korte Vijverberg.
Voor het bekende uitzicht over het water loop je naar de Lange Vijverberg. Daar kijk je richting het Binnenhof en het Torentje. Vanaf de Korte Vijverberg zie je het Mauritshuis aan de overkant van het water.
Op de oever aan de Lange Vijverberg staat ook het beeld van Jantje. Het jongetje wijst naar het Binnenhof, zoals in het bekende Haagse liedje over de graaf en zijn zoon.
Van duinmeer tot Hofvijver
De Hofvijver was oorspronkelijk een natuurlijk duinmeer. De Haagse Beek, die vanuit de duinen bij Kijkduin stroomt, voerde water naar het meer. Een andere beek kwam uit de richting van het Haagse Bos.
In de dertiende eeuw liet graaf Willem II bij het water een grafelijk verblijf bouwen. Over de precieze ligging bestaan verschillende lezingen: volgens de ene stond het verblijf op een eiland in het meer, volgens de andere ernaast. Het huidige eiland is in ieder geval niet hetzelfde als het eiland dat in het oudere verhaal wordt genoemd.
Het water werd aangepast en maakte deel uit van de verdediging van het grafelijke complex. De naam Hofvijver verwijst naar het hof dat erbij lag. Zo werd een natuurlijk meer verbonden met de plek waar de graven van Holland verbleven.
Hoe de vijver zijn vorm kreeg
De Hofvijver zag er vroeger niet zo strak uit als nu. In de veertiende eeuw liet graaf Albrecht van Beieren het water een meer rechthoekige vorm geven. Later werden de oevers verstevigd en werd de vijver verlengd.
Tot ongeveer 1800 lag er ook een gracht rond het Binnenhof die in verbinding stond met de vijver. De omgeving veranderde daarna verder door de groei van de stad en het verkeer. De hoge kades rond het water geven de Hofvijver nu een duidelijk afgebakende vorm.
Bij de hoek van de Lange en Korte Vijverberg loopt een helling naar het water. Die plek werd vroeger gebruikt om paarden te laten drinken. Het is een klein zichtbaar spoor van een tijd waarin de oevers anders werden gebruikt.
Het eiland in de Hofvijver
Midden in het water ligt een klein eiland met bomen en struiken. Het eiland heeft geen officiële naam en bestaat al ongeveer 300 jaar. Je kunt er niet als bezoeker naartoe.
Het eiland is ook gebruikt voor protesten. Op 18 april 1973 bezetten jonge Molukkers het om aandacht te vragen voor de onafhankelijkheid van de Republiek der Zuid-Molukken. Vanaf het water waren hun spandoeken goed zichtbaar richting het politieke centrum.
In de vijver staat ook een fontein. Vanaf de oever kun je het eiland en de fontein samen met de gebouwen aan de overkant bekijken.
De Hofvijver tijdens werkzaamheden
Werkzaamheden aan het Binnenhof kunnen ook aan de rand van de vijver zichtbaar zijn. In 2025 werd langs de muren van het Binnenhof gewerkt aan een lek in de Hofvijver. Daarbij lag er tijdelijk zand langs een deel van de oever.
Door werkzaamheden kunnen het uitzicht en de looproutes rond het water veranderen. Houd er daarom rekening mee dat je niet altijd direct langs elke kant van de vijver kunt lopen. De Lange en Korte Vijverberg bieden plekken om het water vanaf de openbare weg te bekijken.
Veelgestelde vragen over de Hofvijver
Is de Hofvijver een natuurlijke vijver?
De Hofvijver begon als een natuurlijk duinmeer. De vorm en de oevers zijn later door mensen aangepast.
Kun je op het eiland in de Hofvijver komen?
Nee, het eiland is niet toegankelijk voor bezoekers. Je kunt het wel vanaf de oevers zien.
Welke gebouwen zie je vanaf de Hofvijver?
Vanaf het water zijn onder meer het Binnenhof, het Torentje en het Mauritshuis herkenbaar. Wat je precies ziet, hangt af van de plek waar je staat en van eventuele werkzaamheden.
Zwemmen of varen mensen in de Hofvijver?
De Hofvijver is vooral een plek om vanaf de kant te bekijken. Ga niet zomaar het water in of op: controleer eerst de regels van de gemeente en eventuele tijdelijke beperkingen.
Wil je de gebouwen en het eiland goed zien, loop dan langs de Lange Vijverberg en kijk ook vanaf de Korte Vijverberg over het water. Vanaf beide kanten krijgt de Hofvijver een ander aanzicht.
